پرونده ویژه
معرفی کتاب

این اثر سال‌شمار زندگانی رادمرد الهی؛ مجدّد قرن، امام خمینی از تولد تا پیروزی انقلاب اسلامی ایران است که برابر نگاشته‌ها، اسناد و خاطره‌ها ارائه شده است. در این سال‌شمار، در هر مقطعی نکته‌های مهم سیاسی و اجتماعی آن زمان در اختیار خواننده قرار می‌گیرد.

حمایت
جشنواره
  • انقلاب اسلامی و پیامدهای معرفتی

    انقلاب اسلامی ایران تنها برای بهبود وضع معاش مردم شكل نگرفت، بلكه فراتر از این، یك ماهیت ارزشی و دینی دارد و از این رو، اساسی ترین وصف انقلاب ایران، «اسلامی» بودن آن است. در این نوشتار، به راه‌های جهانی سازی انقلاب اسلامی ایران برای رسیدن به یك تمدّن اسلامی اشاره شده است....

    ادامه مطلب ...
  • آثار و نتایج انقلاب اسلامى ایران

    انقلاب اسلامى در همه‏ ى ابعاد فردى و اجتماعى، داخلى و خارجى، سیاسى و اقتصادى و فرهنگى، اهداف بسیار بلندى براى مردم و دولت ترسیم نموده است.این اهداف عمدتاً مأخوذ از قرآن و سنت بوده كه عمدتاً در كلام امام خمینى (ره) و...

    ادامه مطلب ...
  • نعمت انقلاب اسلامی

    به مناسبت سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی در تاریخ 80/12/13 جمعی از خواهران دانشجوی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز با حضرت آیت اللّه مصباح دیدار كردند. ایشان در جمع آن‌ها درباره ارزش نظام اسلامی و مقایسه آن با ...

    ادامه مطلب ...
  • انقلاب اسلامی ایران، جلوه هایی از الطاف امام عصر(علیه السلام)

    انقلاب اسلامی ایران، به رهبری امام خمینی( از حوادث کم نظیر تاریخ این مرز و بوم است که توانست رژیم پهلوی را -که قدرتهای بزرگ شرق و غرب، مدافع آن بودند و تا بن دندان مسلح بود- به گورستان تاریخ فرستد و...

    ادامه مطلب ...
جمهوری اسلامی ، نظامی التقاطی یا طرحی نو؟
پرسش :

آیا جمهوری اسلامی التقاط است یا طرحی نو می‎باشد؟

پاسخ :
نظام التقاطی چند اصل كلی دارد: 1. عقل‎گرایی 2. علم‎زدگی 3. بینش مادی نسبت به جامعه، تاریخ... 4. اجتهاد آزاد در مقابل اجتهاد فقاهتی؛ این ویژگی‎ها الزاماً در فكر التقاطی لازم نیست همگی وجود داشته باشد. با نگاهی به نظرات امام خمینی، شهید مطهری متن قانون اساسی شاهد این امر هستیم كه نظام جمهوری اسلامی التقاطی نیست بلكه تلفیق بین دیانت و سیاست، عقل و وحی و ... می‎باشد و مبتنی بر مكتب عظیم اسلامی است و به هیچ مكتبی وابسته نیست.

برای پاسخ به سؤال ابتدا سخنی كوتاه در مورد التقاط خواهیم داشت و سپس نظام جمهوری اسلامی را از زبان بنیان‎گذاران آن مورد بررسی قرار می‎دهیم و خواهیم دید كه جمهوری اسلامی طرحی نو برای تلفیق دین و سیاست است.

مفهوم التقاط:
1. التقاط در لغت: به معنی «گرفتن»‌ و «اخذ كردن»‌است. خداوند متعال نیز در سوره قصص آیه هشتم می‎فرماید: «فَالْتَقَطَهُ آلُ فِرْعَوْنَ لِیَكُونَ لَهُمْ عَدُوًّا وَ حَزَناً. پس خاندان فرعون او را (از آب) گرفتند، تا سرانجام دشمن آنان و مایه اندوهشان گردد.»

2. التقاط از نظر اصطلاح: به مفهوم گرفتن بخشی از یك تفكر یا مكتب و ضمیمه نمودن آن به مكتب دیگر است.[1]

انواع التقاط:
التقاط از لحاظ كیفیت به آشكار و پنهان و كلی و جزئی تقسیم می‎گردد امّا از لحاظ مكاتب دو قسم اساسی دارد:

1. التقاط با مكاتب غربی: (لیبرالیسم، اومانیسم، كاپیتالیسم، ...) و مقصود آن است كه، اخذ و گرفتن بخشی از مكاتب فلسفی یا اقتصادی غرب و ضمیمه نمودن آن به اسلام، مثل التقاط مكاتب لیبرالیسم یا اومانیسم (انسان محوری) به بخش‎هایی از اسلام.

2. التقاط با مكاتب شرقی: (ماركسیسم و كمونیسم): سابقه و جریان التقاط به مكاتب شرق در پی ظهور ماركسیسم و پیدایش گروه‎های كمونیستی، چون حزب توده در ایران پیدا شد و در بین برخی از روشنفكران مسلمان به وجود آمد. به نظر شهید مطهری این گروه‎ها قصد دارند: مفاهیم مذهبی را از محتوای معنوی و اصلی خود تخلیه و از محتوای مادی پر نماید.[2]

ویژگی‎های یك نظام التقاطی
با نگاهی به آثار شهید مطهری و هم‎چنین سایر منابعی كه در این زمینه وجود دارد، پنج محور اصلی را می‎توان برای یك نظام التقاطی یافت؛ برخی از این ویژگی‎ها در چهارچوب التقاط با غرب و برخی دیگر در ذیل التقاط با شرق و برخی هم مشترك بین هر دو می‎باشد. آن ویژگی‎ها عبارتند از:

1. عقل‎گرایی افراطی: این ویژگی متأثر از تعالیم غرب است كه آن‎ها به عقل اصالت می‎دهند در مقابل وحی، و عقل را به جای وحی می‎گذارند و هر آن‎چه با عقل ناقص بشر به نظرشان سازگار آید می‎پذیرند و به استقلال عقل از وحی معتقدند و حال آن‎كه در تفكر اصیل اسلامی عقل و وحی دو بالی هستند كه انسان را به كمال و سعات می‎رسانند.[3]

2. علم‎زدگی: تلاشی است از سوی برخی از روشنفكران مسلمان برای مطالعه‎ی الهیات و معارف اسلامی با روش حسی و تجربی وحال آن‎كه اسلام برای مطالعه و شناخت معارف دینی و احكام فلسفی آن‎ها، روش خاص خود را دارد. و چون انسان دارای بُعد معنوی و مادی است لذا با روش صرفاً‌ تجربی نمی‎توان به آنچه نیاز اوست دست یافت و عقل و علم همچون سایر موارد به انسان در شناخت مسائل كمك می‎كند و تنها راه نمی‎تواند باشد.[4]

3. بینش‎های مادی نسبت به جامعه، تاریخ، معارف، قرآن، ...: این افكار التقاطی متأثر از افكار اقتصادی و مادی شرق و مكتب ماركسیسم است كه قائلند وجدان انسان طبعاً‌ و جبراً‌ تابع وضع زندگی مادی اوست بدون تغییر در وضع زندگی مادی امكان ندارد وضع روحی و نفسانی و اخلاقی مردمی تغییر كند.

4. اجتهاد آزاد در مقابل اجتهاد فقاهتی:‌ ویژگی دیگری است كه می‎توان آن‎را التقاط از نوع غربی دانست و آن این‎كه به معنی شناختن حق آزادی اجتهاد برای كسانی است كه فاقد صلاحیت‎های تعریف شده در اجتهاد فقاهتی می‎باشند. شهید مطهری ریشه‎ی این تفكر را «تجددگرایی افراطی» می‎داند و تجددگرایی افراطی در حقیقت عبارت است از آراستن اسلام به آن‎چه از اسلام نیست و پیراستن آن از آن‎چه از اسلام هست، به منظور رنگ زمان زدن و باب طبع زمان كردن آفت بزرگی برای نهضت است.[5] بحث اجتهاد پویا و حل معضلات جامعه، باید از راهی باشد كه، شرع و دین به ما ارائه می‎دهد.

نظام جمهوری اسلامی
نظام جمهوری اسلامی را از زبان بنیان‎گذاران آن یعنی حضرت امام خمینی (ره) و متفكر شهید مطهری تعریف می‎كنیم و خواهیم دید كه جمهوری اسلامی التقاط نبوده و طرحی نو می‎باشد.امام خمینی می‎فرمایند: «ما خواهان استقرار یك جمهوری اسلامی هستیم و آن حكومتی است متكی به آراء عمومی و شكل نهایی حكومت با توجه به شرایط و مقتضیات كنونی جامعه ما توسط خود مردم تعیین خواهد شد.»[6] در فرازی دیگر ایشان چنین می‎فرمایند: «ماهیت حكومت جمهوری اسلامی این است كه با شرایطی كه اسلام برای حكومت قرار داده است، با اتكاء به آراء عمومی ملت، حكومت تشكیل شده و مجری احكام اسلام می‎باشد.»[7] بعد از پیروزی انقلاب وقتی بحث شكل نظام مطرح شد، دیدگاه‎های زیادی مطرح بود از جمله دیدگاه‎های التقاطی، امام خمینی ضمن واكنش مناسب به این موارد تأكید كرد كه عمال اجانب می‎خواهند اسلام را از این كشور حذف كنند و می‎گویند: «این‎ها می‎خواهند یا جمهوریی را در این‎جا ایجاد كنند كه اسلام نباشد یا جمهوری دموكراتیك را كه باز اسلام در كار نباشد یا جمهوری دمكراتیكی اسلامی، دمكراتیك را كه باز یك رنگ غربی به آن بدهند» وی مجدداً‌از همه خواست به جز به جمهوری اسلامی به چیز دیگری رأی ندهند.»[8]

شهید مطهری نیز در مورد نظام جمهوری اسلامی می‎فرمایند: «جمهوری اسلامی از دو كلمه مركب شده است كلمه جمهوری و كلمه اسلامی، كلمه جمهوری شكل حكومت پیشنهاد شده را مشخص می‎كند و كلمه اسلامی محتوای آن‎ را... و امّا كلمه اسلامی همانطور كه گفتیم محتوای این حكومت را بیان می‎كند یعنی پیشنهاد می‎كند كه این حكومت با اصول و مقررات اسلامی اداره شود و در مدار اصول اسلامی حركت كند چون می‎دانیم كه اسلام به عنوان یك دین در عین حال یك مكتب و یك ایدئولوژی است. طرحی است برای زندگی بشر در همه ابعاد و شئون آن.»[9] چنانكه از سخنان شهید مطهری هم بر می‎آید با توجه به این‎كه اسلام دینی كامل و جامع است لذا نیازی به استفاده از دیگر مكاتب ندارد اگر چه در پاره‎ای موارد با هم شباهت‎هایی داشته باشند ولی این به معنای اخذ و اقتباس حكومت اسلامی از سایر حكومت‎ها نیست. از طرفی رجوع به قانون اساسی جمهوری اسلامی كه میثاق ملی است می‎توان به وضوح دریافت كه هیچ آثاری از التقاط نه از غرب و نه از شرق در آن دیده نمی‎شود بلكه نظام جمهوری اسلامی نظامی اصیل و متكی بر موازین مكتب عظیم اسلامی است در اصل دوم قانون اساسی به وضوح به این امر تصریح شده است: «جمهوری اسلامی، نظامی است بر پایه ایمان به: 1. خدای یكتا (لا اله الا الله) و اختصاص حاكمیت و تشریع به او و لزوم تسلیم در برابر امر او. 2. وحی الهی و نقش بنیادی آن در بیان قوانین 3. معاد و نقش سازنده آن در سیر تكاملی انسان به سوی خدا 4. عدل خدا در خلقت و تشریع 5. امامت و رهبری مستمر و نقش اساسی آن در تداوم انقلاب اسلامی. 6. كرامت و ارزش والای انسان و آزادی توأم با مسئولیت او در برابر خدا كه از راه: الف. اجتهاد مستمر فقهای جامع الشرایط بر اساس كتاب و سنت معصومین ـ سلام الله علیهم اجمعین ـ ب. استفاده از علوم و فنون و تجارب پیشرفته بشری و تلاش در پیشبرد آن‎ها ج. نفی هرگونه ستم‎گری و ستم‎كشی و سلطه‎گری و سلطه‎پذیری، قسط و عدل و استقلال سیاسی و اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی و همبستگی ملی را تأمین می‎كند.»

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1. كتاب التقاط و تحجر، محسن آژینی، انتشارات سازمان تبلیغات اسلامی.

2. علل گرایش به مادی گری، شهید مطهری، نشر صدرا.
3. پیرامون، انقلاب اسلامی، شهید مطهری، نشر صدرا.
--------------------------------------------------------------------------------
[1] . آژینی، محسن، التقاط و تحجر از دیدگاه شهید مطهری، انتشارات سازمان تبلیغات اسلامی، معاونت فرهنگی، 1369، ص 19.
[2] . مطهری، مرتضی، علل گرایش به مادی‎گری، تهران، انتشارات صدرا، 1378، ص 33.
[3] . مطهری، مرتضی، مقدمه‎ای بر جهان‎بینی اسلامی، وحی و نبوت، تهران، انتشارات صدرا، ص 177.
[4] . همان، مقدمه جلد پنجم، اصول فلسفه و روش رئالیسم، تهران، انتشارات صدرا، ص 19 ـ 18.
[5] . همان، نهضت‎های اسلامی در صد ساله اخیر،‌ تهران، انتشارات صدرا، ص 103.
[6] . موسوی خمینی، سید روح الله، صحیفه نور، ج4، ص26.
[7] . همان، ج 3، ص 105.
[8] . همان، ج 3، ص 399.
[9] . مطهری، مرتضی، پیرامون انقلاب اسلامی، انتشارات جامعه مدرسین، ص 80 ـ 79.


درباره وب

امام یک باور اصیل و ناب است در قلوب شیعیان عالم ، خط امام زوال نمی پذیرد چون ولایت زوال ناپذیر است . امام خمینی یک ستون و رکن رکین است در سلاسل وجودی شیعه ، خط امام زنده است چون باور ولایت فقیه زنده است .
نظرسنجی
به نظر شما به چه میزان محتاج اندیشه های امام هستیم ؟







امکانات
آمار
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :